آموزش حسابداري

 ادامه از ۳...

حسابداري خريد و فروش كالا

مؤسسه بازرگانی

يک واحد اقتصادي است كه به منظور كسب سود، به خريد و فروش كالا مي پردازد.

خريد و فروش كالا:

كالا: عبارت است از اجناسي كه به منظور فروش به مشتريان، از توليد کننده يا عمده فروش خريداري مي گردد.

خريد نسيه: خريدار پس از دريافت كالا تعهد مي نمايد بهاي كالاي مورد معامله را ظرف مهلت مقرر پرداخت نمايد.

فروش نقدي: هر گاه فروشنده همزمان با تحويل كالا به خريدار بهاي آن را نقداً دريافت كند، فروش نقدي نام دارد.

فروش نسيه: مبلغ فروش كالاي مورد معامله پس از تحويل كالا به خريدار و در ظرف مدت مورد توافق طرفين، به فروشنده پرداخت مي شود.

 تخفيفات: 

فروشندگان مبلغي از بهاي متعارف كالاي مورد معامله را كسر مي كنند و يا قسمتي از بدهكاري خريدار را مي بخشند.

۱) تخفيف توافقي: هر گاه قيمت كالاي مورد معامله بر اساس چانه زدن تعيين شود و خريدار كالا را به قيمتي كمتر از قيمت متعارف خريداري كند و از فروشنده مبلغي را تخفيف گيرد تخفيف توافقي گويند. 

۲) تخفيف تجاري: كاهش در قيمت فروش كالا نسبت به قيمت متعارف يا رايج آن كه از جانب فروشنده به خريدار داده مي شود. 

۳) تخفيف نقدي: به صورت درصدي از مبلغ صورتحساب فروش در نظر گرفته مي شود و در شرط فروش نسيه نوشته مي شود.

٤) برگشت كالا و تخفيفات: گاهي اوقات در معاملات تجاري تمام يا بخشي از اجناس مورد معامله از سوي خريدار به فروشنده برگشت داده مي شود. عدم تطابق كالاي دريافتي با سفارش خريد نمونه اي از برگشت كالاست. 

هزينه حمل:

كالاي مورد معامله در محل فروشگاه يا كارخانه به خريدار تحويل مي شود و حمل آن به عهده خريدار است. خريدار هزينه اي را كه بابت حمل كالا متحمل مي شود در حساب هزينه حمل كالاي خريداري شده بدهكار مي كند.

مثال: مصالح فروشي رودبار در سوم آذر ٤٠٠ كيسه سيمان از كارخانه سيمان آبيک خريداري كرد. هزينه حمل كالاي خريداري شده از كارخانه آبيک تا انبار مصالح فروشي رودبار (۹٥٠٠٠٠ ريال) به عهده خريدار است كه در چهارم آذر ماه به مؤسسه حمل و نقل ساربان پرداخت شد. 

 ثبت در دفتر روزنامه خريدار:

  - طبقه بندي و شماره گذاري حساب ها:

حساب هايي كه مؤسسات مختلف براي ثبت و طبقه بندي رويدادهاي مالي مورد استفاده قرار مي دهند، بر مبناي نوع فعاليت، نوع اطلاعات مورد نياز و حجم عمليات مؤسسه تعيين مي شوند و به پنج گروه تقسيم مي گردند:

۱- گروه دارائي ها: نقد و بانك، حساب هاي دريافتني

۲- گروه بدهي ها: حساب هاي پرداختني، پيش دريافت ها

۳- گروه سرمايه: سرمايه مالك، برداشت

٤- گروه درآمدها: درآمد حاصل از خدمات، فروش كالا

٥- گروه هزينه ها: خريد كالا، هزينه حقوق

 براي سهولت استفاده از حساب ها و پردازش اطلاعات براي هر يک از حساب ها شماره خاصي در نظر گرفته مي شود.

تنظيم صورت هاي مالي و بستن حساب ها

 حسابداران براي گزارش وضعيت مالي يک مؤسسه در يک زمان معين و عملكرد مالي يک مؤسسه در يک دوره معين اقدام به تهيه صورت هاي مالي براي آن مؤسسه مي نمايند.

 صورتحساب سود و زيان:

در يک مؤسسه بازرگاني براي تعيين سود خالص دوره مالي تمام هزينه ها از فروش خالص، كسر مي گردد. هزينه ها شامل بهاي تمام شده كالاي فروش رفته و هزينه هاي عملياتي مي باشد.

هزينه هاي عملياتي هزينه هايي هستند كه براي انجام امور و اداره عمليات مؤسسه بازرگاني صرف مي شود.

براي محاسبه سود خالص يک مؤسسه بازرگاني «فروش خالص»، «بهاي تمام شده كالاي فروش رفته» و «هزينه هاي عملياتي» سه جزء اصلي به شمار مي آيد.

در نمودار نحوه محاسبه سود و زيان را در مؤسسات بازرگاني ملاحظه مي كنيد:

فروش خالص:

اولين جزء، در صورتحساب سود و زيان است. براي محاسبه مبالغ برگشت از فروش و تخفيفات و همچنين تخفيفات نقدي فروش از مبلغ فروش ناخالص كسر مي شود.

 بهاي تمام شده كالاي فروش رفته:

دومين جزء، در صورتحساب سود و زيان است. موجودي كالاي اول دوره، بهاي تمام شده كالاي خريداري شده و موجودي كالاي پايان دوره سه جزء اصلي براي محاسبه هستند.

موجودي كالا در اول دوره +    بهاي تمام شده كالاي خريداري شده =  بهاي تمام شده كالاي آماده براي فروش =  موجودي کالا در پايان دوره + بهاي تمام شده کالاي فروش رفته                                            

براي تعيين بهاي تمام شده کالاي خريداري شده

 سود ناخالص:

عبارت است از مازاد فروش خالص نسبت به بهاي تمام شده كالاي فروش رفته.

 هزينه هاي عملياتي:

سومين جزء در محاسبه سود ويژه مؤسسات بازرگاني مي باشد، مانند هزينه حقوق كاركنان.

 صورتحساب سود و زيان طبقه بندي شده:

براي محاسبه صورتحساب سود و زيان، ابتدا بهاي تمام شده كالاي فروش رفته از فروش خالص كسر مي گردد و مبلغ سود ناخالص به دست مي آيد. سپس هزينه هاي عملياتي به تفكيک نوشته شده و مجموع آن از سود ناخالص كسر مي گردد تا سود يا زيان خالص به دست آيد.

 اصلاح حساب ها:

براي اصلاح حساب ها دو ثبت انجام مي شود:

 ۱- ثبت حذف مبلغ موجودي كالاي اول دوره: مانده حساب موجودي كالا در حساب خلاصه سود و زيان بدهكار و در حساب موجودي كالا بستانكار مي شود.

 ۲- ثبت مبلغ موجودي كالاي پايان دوره: حساب موجودي كالا به ميزان موجودي كالاي پايان دوره بدهكار و خلاصه سود و زيان بستانكار مي شود. 

بستن حساب هاي موقت:

ترتيب بستن حساب هاي موقت در مؤسسات بازرگاني مانند مؤسسات خدماتي انجام مي گيرد.

مثال) تراز آزمايشي زير در پايان دومين سال فعاليت و قبل از انجام اصلاحات پايان دوره به شرح زير مي باشد. 

بازرگاني نيرو

تراز آزمايشي اصلاح نشده 29 اسفند 1376

 ساير اطلاعات به شرح زير مي باشد:

۱) بهاي تمام شده موجودي كالا در پايان اسفند ماه 1376، 3389000 ريال مي باشد.

 ۲) مبلغ پيش پرداخت اجاره مربوط به اجاره يک سال بازرگاني نيرو از اول آذر ماه ۱۳۷۶ تا پايان آبان ماه ۱۳۷۷ مي باشد. 

۳) پيش پرداخت بيمه مربوط به بيمه نامه يک ساله وسايط نقليه مي باشد. تاريخ شروع بيمه نامه اول دي ماه 1376 است. 

٤) در پاياني سال 1376 بهاي تمام شده موجودي ملزومات 361200ريال ارزيابي شد. 

دفتر روزنامه بازرگاني نيرو 

  1)  2640000  = 4/12 = 880000

 2) 2640000 = 3/12 = 56500

 3)720000 - 361200 = 358800

 بازرگاني نيرو

تراز آزمايشي اصلاح شده  29 اسفند 1376